Triggerpoints: Wat Zijn Het en Hoe Behandel Je Ze?

Veel mensen kennen het gevoel: een harde, pijnlijke knoop in een spier die maar niet weggaat. Misschien voelt u het in uw nek, tussen uw schouderbladen of in uw onderrug. Grote kans dat het om een triggerpoint gaat. Bij FysioFamily Rotterdam zijn wij gespecialiseerd in het diagnosticeren en behandelen van triggerpoints, met name door middel van dry needling. In dit artikel leggen wij uit wat triggerpoints precies zijn, hoe ze ontstaan en wat de meest effectieve behandelmethoden zijn.

Wat zijn triggerpoints?

Een triggerpoint is een overprikkeld, verhoogd gevoelig gebied in een strakke band van skeletspierweefsel. In eenvoudiger termen: het is een kleine, harde knoop in de spier die pijnlijk is bij druk en die de spier verhindert om volledig te ontspannen. Triggerpoints werden voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Dr. Janet Travell in de jaren vijftig, en sindsdien is er uitgebreid onderzoek naar gedaan. Op microscopisch niveau is een triggerpoint een cluster van spiervezels die zich in een permanente samentrekkingstoestand bevinden. Door deze voortdurende contractie wordt de lokale bloedtoevoer verminderd, waardoor afvalstoffen zich ophopen en de zenuwuiteinden geprikkeld raken. Dit creert een vicieuze cirkel van spanning, zuurstoftekort en pijn.

Hoe ontstaan triggerpoints?

Triggerpoints kunnen door verschillende oorzaken ontstaan. De meest voorkomende factoren zijn:

• Overbelasting — Herhaaldelijke bewegingen, te zwaar tillen of plotselinge spierbelasting kunnen spiervezels beschadigen, waardoor triggerpoints ontstaan. Dit zien we vaak bij sporters, maar ook bij mensen met fysiek belastend werk.
• Langdurige statische houding — Urenlang in dezelfde positie zitten of staan is een van de grootste boosdoeners. Beeldschermwerkers ontwikkelen vaak triggerpoints in de nek, schouders en bovenrug door de aanhoudende statische belasting.
• Stress en spanning — Psychologische stress leidt tot onbewuste spierspanning, met name in de nek, kaak en schouders. Chronische stress kan ervoor zorgen dat triggerpoints zich ontwikkelen en in stand worden gehouden.
• Slaapgebrek en vermoeidheid — Onvoldoende slaap belemmert het natuurlijke herstelproces van de spieren, waardoor beschadigde spiervezels zich niet volledig kunnen herstellen.
• Letsel en trauma — Een whiplash, val of andere blessure kan direct triggerpoints veroorzaken in de getroffen spieren als beschermingsreactie van het lichaam.

Actieve versus latente triggerpoints

Niet alle triggerpoints zijn gelijk. Er wordt onderscheid gemaakt tussen actieve en latente triggerpoints, en het is belangrijk om dit verschil te begrijpen. Een actief triggerpoint veroorzaakt voortdurend pijn, ook in rust. Het produceert spontane pijnklachten en is verantwoordelijk voor de klachten waarmee u bij de fysiotherapeut komt. Actieve triggerpoints beperken vaak de beweeglijkheid van de spier en kunnen spierkrachtverlies veroorzaken. Een latent triggerpoint daarentegen veroorzaakt alleen pijn wanneer er druk op wordt uitgeoefend. In het dagelijks leven merkt u er weinig van, maar het triggerpoint is wel aanwezig en kan de spierfunctie subtiel beperken. Latente triggerpoints kunnen door overbelasting, stress of een nieuw letsel geactiveerd worden en alsnog klachten veroorzaken. Bij FysioFamily Rotterdam behandelen wij zowel actieve als latente triggerpoints om een volledig herstel te bevorderen en terugval te voorkomen.

Referred pain: uitstralende pijn

Een van de meest kenmerkende eigenschappen van triggerpoints is het fenomeen referred pain, oftewel uitstralende pijn. Dit betekent dat een triggerpoint pijn kan veroorzaken op een geheel andere locatie dan waar het triggerpoint zich bevindt. Een triggerpoint in de trapezius (schouderblad) kan bijvoorbeeld hoofdpijn veroorzaken aan de zijkant van het hoofd. Een triggerpoint in de gluteus minimus (bilspier) kan pijn veroorzaken die uitstraalt naar het been, vergelijkbaar met ischias. Een triggerpoint in de infraspinatus (achter het schouderblad) kan pijn geven in de voorkant van de schouder en bovenkant van de arm. Deze uitstralingspatronen zijn voorspelbaar en goed gedocumenteerd, wat een ervaren fysiotherapeut in staat stelt om de werkelijke bron van uw pijn te identificeren, ook wanneer die bron zich op een andere locatie bevindt dan waar u de pijn voelt.

Behandelmethoden voor triggerpoints

Er bestaan verschillende methoden om triggerpoints te behandelen. De drie meest gebruikte zijn:

Dry needling

Bij dry needling wordt een dun, steriel naaldje direct in het triggerpoint geplaatst. Het doel is om een lokale spiertrekkingsreactie (twitch response) op te wekken, waardoor het triggerpoint wordt gedeactiveerd. Na de twitch response ontspant de spiervezel, verbetert de doorbloeding en nemen de pijn en stijfheid af. Dry needling is de meest directe en effectieve methode om triggerpoints te behandelen, omdat het naaldje precies in de kern van het triggerpoint kan worden geplaatst, ook bij diepe spieren die met de handen niet bereikbaar zijn.

Manuele triggerpointtherapie en massage

Bij manuele therapie wordt gerichte druk op het triggerpoint uitgeoefend met de duimen, vingers of elleboog. Dit wordt ook wel ischemische compressie genoemd. De druk vermindert de lokale bloedtoevoer tijdelijk, waarna bij het loslaten een verhoogde doorbloeding ontstaat die het triggerpoint helpt oplossen. Deze methode is effectief bij oppervlakkige triggerpoints, maar minder geschikt voor diepe spierlagen.

Stretching en oefentherapie

Gerichte stretchoefeningen kunnen helpen om de strakke spierbanden rondom triggerpoints te verlengen. In combinatie met versterkende oefeningen vormt dit een belangrijk onderdeel van de langetermijnbehandeling. Stretching alleen is echter zelden voldoende om een actief triggerpoint volledig te deactiveren.

Waarom dry needling het meest effectief is

Van alle beschikbare behandelmethoden is dry needling het meest effectief gebleken bij het deactiveren van triggerpoints. De reden hiervoor is drieledig. Ten eerste kan het naaldje diepgelegen spieren bereiken die met de handen niet toegankelijk zijn, zoals de multifidus in de rug of de pterygoideus in de kaak. Ten tweede is de twitch response die wordt opgewekt bij dry needling de meest betrouwbare indicator dat het triggerpoint daadwerkelijk wordt gedeactiveerd. Ten derde werkt dry needling sneller dan manuele technieken: waar massage meerdere sessies nodig kan hebben om een triggerpoint op te lossen, kan dry needling dit vaak in een of twee behandelingen bereiken. Bij FysioFamily Rotterdam combineren wij dry needling altijd met oefentherapie en houdingsadvies voor het beste langetermijnresultaat.

Veelvoorkomende triggerpoint-locaties

Triggerpoints kunnen in vrijwel elke skeletspier voorkomen, maar er zijn gebieden waar ze bijzonder vaak optreden. De meest voorkomende locaties zijn de bovenste trapezius (nek-schouderovergang), de levator scapulae (zijkant van de nek), de erector spinae en quadratus lumborum (lage rug), de gluteus medius en minimus (bil en heup), de kauwspieren bij kaakklachten, de onderarmspieren bij tennisarm of golferselleboog, en de kuitspieren bij beenkrampen. Wilt u meer weten over hoe dry needling bij specifieke klachten werkt? Lees dan ons artikel over wat dry needling is voor een uitgebreide uitleg van de behandeling.