Platysma (halshuidspier)
M. platysma
Ook bekend als: halshuidspier.
In het kort
De platysma is een dunne spierplaat onder de halshuid. De pijn wordt in de geraadpleegde literatuur vooral als oppervlakkig prikkelend beschreven.
Anatomie
Het platysma is een dunne, oppervlakkige spierplaat onder de huid. De vezels lopen vanuit de fascia over borst- en schouderspier over het sleutelbeen omhoog naar de onderrand van de onderkaak, onderlip en mondhoek. Het is geen diepe halsspier en hecht onderaan niet rechtstreeks op het sleutelbeen aan.
Functie
Spant de halshuid en ondersteunt bewegingen van onderlip en mondhoek.
Pijn & uitstraling
Triggerpoints boven de sternocleidomastoideus worden in de geraadpleegde literatuur gekoppeld aan oppervlakkig prikkelende pijn langs en net onder de onderkaak aan dezelfde kant. Een lager punt vlak boven het sleutelbeen kan een warm, prikkelend gevoel aan de voorkant van de borst geven. Het beschreven gevoel is oppervlakkig stekend; elektrische schokken of gevoelsverlies vragen ook onderzoek naar een zenuwoorzaak.
Symptomen & beperkingen
- Een speldenprikachtig gevoel in de huid onder de kaak.
- Oppervlakkige pijn aan de voorzijde van de hals of borst.
Belasting & onderhoudende factoren
De geraadpleegde literatuur noemt samenhang met sternocleidomastoideus-triggerpoints en langdurig aanspannen van de gezichtsspieren.
Epidemiologie & onderzoek
De geraadpleegde literatuur geeft voor deze afzonderlijke spier geen betrouwbaar bevolkingspercentage van triggerpoints.
Klinische context
Elektrische tintelingen, duidelijke gevoelsuitval of aanhoudende zwakte vragen onderscheid van zenuwproblemen; kaak- en tandpijn kunnen ook overlappen.
Zelfzorg bij platysma
Kleine gezichtsspieren kunnen langdurig actief blijven bij fronsen, knijpen met de ogen of klemmen. De onderbouwing bestaat hier vooral uit klinische beschrijvingen en casussen. Dat is geen bewijs dat iedere plaatselijke gezichtspijn uit een triggerpoint komt.
Ontspan onderlip, mondhoeken en halshuid. Trek geen gespannen grimas en rek de hals niet krachtig achterover. Zelfdruk op de voorzijde van de hals hoort niet bij deze oefening.
Belasting in je dag aanpassen
Controleer of je bij lezen onbewust fronst of met je ogen knijpt. Pas licht, schermafstand en zo nodig je bril aan om comfortabel te kunnen kijken.
Neem korte pauzes waarin je het gezicht, de kaak en de schouders bewust ontspant. Adem rustig door zonder de lippen krachtig samen te persen.
Spanning herkennen en loslaten
Kies een kleine, rustige beweging die je goed kunt controleren. De uitvoering hieronder is een patiëntvriendelijke startvariant; een persoonlijk oefenplan kan hiervan afwijken.
Zoek een neutrale uitdrukking
Zit voor een spiegel met zachte oogopslag, losse lippen en de tanden iets uit elkaar.
Vergelijk spanning met rust
Maak een heel kleine, comfortabele gezichtsbeweging en laat weer volledig los. Het gaat om het opmerken van spanning, niet om krachttraining.
Neem de rust mee
Kijk weg van het scherm en blijf enkele ademhalingen ontspannen zitten. Hervat daarna je activiteit zonder het gezicht strak te trekken.
Probeer 3 rustige ontspanmomenten tijdens een pauze. Een comfortabele korte oefening is voldoende; op pijnlijke punten blijven drukken is niet nodig.
Wanneer stoppen? Stop bij scherpe aangezichtspijn, elektrische schokken, zwelling of verergering. Nieuwe aangezichtsverlamming of zichtproblemen vragen snelle medische beoordeling.
Zelfmassage: wat past hier?
Gebruik hooguit lichte uitwendige aanraking van zachte wang- of voorhoofdspieren. Druk niet op de ogen, oogkas of voorzijde van de hals. De inwendige rekgrepen worden hier niet als algemene thuistechniek aangeboden.
Het effect beoordelen en verder opbouwen
Kies eerst één aanpassing of oefening. Vergelijk daarna een gewone activiteit die voor jou lastig was, en kijk ook hoe het later op de dag en de volgende ochtend gaat. Een tijdelijke prettige sensatie is niet hetzelfde als herstel van de belastbaarheid.
Gaat het goed, bouw dan één onderdeel tegelijk op: iets vaker bewegen, iets verder bewegen of later wat meer weerstand. Worden klachten duidelijk erger, verminder dan de belasting en bespreek wat er gebeurt. Blijf je beperkt in dagelijkse activiteiten, laat dan ook andere mogelijke oorzaken onderzoeken.
Hulp bij jouw spierklachten
Herken je klachten en wil je weten wat in jouw situatie past? Bespreek je klachten, beweging en belasting met een fysiotherapeut.
Bekijk onze praktijk en fysiotherapeuten · Meer over myofasciale pijn · Uitleg over dry needling
Bronnen en verdieping
Uitgegeven door Fysio Family. De informatie is bedoeld om klachten en mogelijke samenhang te begrijpen. Een pijnpatroon alleen stelt geen diagnose.
Anatomie, pijnpatronen en zelfzorg: bronverwijzingen
Travell, Simons & Donnelly’s Myofascial Pain and Dysfunction, 4e editie.
- In het kort: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 513.
- Anatomie: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 513.
- Functie: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 519.
- Pijn en uitstraling: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 520.
- Klachten: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 521.
- Belasting: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 529.
- Onderzoek: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 511.
- Klinische context: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 530.
- Zelfzorg bij platysma: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 531, 532.
- Belasting in je dag aanpassen: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 531, 532.
- Spanning herkennen en loslaten: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 531, 532.
- Zelfmassage: wat past hier?: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 531, 532.
- Het effect beoordelen en verder opbouwen: Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 531, 532.
- Illustratie 1: Figuur 13.3C — platysma met het oppervlakkige pijngebied onder de kaak. Donnelly, hoofdstuk 13, bronp. 524.