Triggerpoints &
dry needling, helder uitgelegd

Nociceptie is het verwerken van zenuwsignalen over schadelijke of mogelijk schadelijke prikkels. Pijn is wat je ervaart en voelt, met zowel lichamelijke als emotionele kanten. Zenuwsignalen en pijn hangen met elkaar samen, maar zijn niet hetzelfde. De internationale definitie van pijn benadrukt daarom dat iemands eigen pijnervaring gerespecteerd moet worden. ^[4]

De hoeveelheid pijn is geen directe meetlat voor weefselschade. In een MRI-studie bij 1.211 mensen zonder nekklachten kwamen veranderingen aan tussenwervelschijven veel voor. Deze deelnemers waren 20 tot 70 jaar oud. Een scan wordt daarom samen met je klachten en het lichamelijk onderzoek beoordeeld. ^[6]

Het zenuwstelsel verwerkt informatie uit verschillende lichaamsgebieden. Bij gerefereerde pijn wordt een prikkel uit een spier gevoeld op een andere plek. Hong en collega’s onderzochten 95 patiënten. De kans op zo’n uitstralende reactie hing samen met de gevoeligheid van het onderzochte punt en de manier waarop het werd gestimuleerd. ^[3]

Een tekening van een uitstralingsgebied laat een mogelijk patroon zien. De internationale consensus adviseert om geen vaste plek of omvang bij iedereen te verwachten. Tijdens het onderzoek blijft belangrijk of jij de opgewekte pijn of sensatie herkent. ^[1]

Sensitisatie betekent dat het zenuwstelsel gevoeliger op prikkels reageert. Dit kan plaatselijk gebeuren, bij zenuwuiteinden, of verderop in de verwerking van pijn. In een experiment met twaalf gezonde deelnemers leidde aanhoudende stimulatie van een latent spierpunt tot meer gevoeligheid, ook buiten de gestimuleerde plek. Zo kan een prikkel uit een spier een bredere pijnreactie beïnvloeden. ^[7]

Bij de behandeling volgen we daarom zowel de gevoeligheid als wat je weer kunt doen: wordt een beweging makkelijker en neemt je herkenbare pijn af? Onderzoek naar dry needling beoordeelt naast drukgevoeligheid ook pijn, bewegen en dagelijkse beperkingen. ^[8]

Een spier bestaat uit bundels van spiervezels: langgerekte spiercellen. Binnen elke vezel liggen fijne, evenwijdige draadjes: myofibrillen. Elk draadje bestaat uit een reeks sarcomeren. Je kunt dus steeds verder inzoomen: spier, bundel, spiervezel, myofibril en sarcomeer. Bindweefsel houdt de verschillende niveaus bij elkaar.

In een sarcomeer liggen dunne en dikke eiwitdraden, vooral actine en myosine. Bij aanspannen schuiven deze langs elkaar. Daardoor wordt het sarcomeer korter. Heel veel sarcomeren die samenwerken, laten de spiervezel kracht leveren. De triggerpointvergroting hierboven laat zien hoe een plaatselijke verkorting binnen zo’n vezel wordt voorgesteld. ^[16]

Bekijk groter

Bij de motorische eindplaat geeft een zenuw een signaal door aan een spiervezel. De zenuw laat daarvoor acetylcholine vrij, een signaalstof die aan ontvangers op de spiervezel bindt. Als het signaal sterk genoeg is, ontstaat een elektrische prikkel die zich door de vezel verspreidt. Dat zet het proces van aanspannen in gang. De signaalstof wordt daarna afgebroken, zodat het signaal stopt. ^[16]

De elektrische prikkel laat opgeslagen calcium vrijkomen in de spiercel. Calcium maakt het mogelijk dat actine en myosine aan elkaar vastgrijpen en langs elkaar bewegen. ATP is de energiedrager van de cel: het helpt de eiwitdraden weer los te laten en opnieuw aan te grijpen. Er is ook energie nodig om calcium terug te pompen naar de opslag. Zo kan de vezel weer ontspannen. ^[16]

Het verklaringsmodel van Gerwin beschrijft hoe verstoringen in deze regeling kunnen bijdragen aan aanhoudende plaatselijke samentrekking en pijngevoeligheid. ^[9]

Met EMG meten onderzoekers elektrische activiteit in een spier. Kleine elektrische activiteit bij de verbinding tussen zenuw en spier wordt eindplaatruis genoemd. In een studie met tien deelnemers werd deze ruis vaker gevonden in triggerpointgebieden dan op onderzochte controleplaatsen. Ook sommige andere plaatsen in de eindplaatzone vertoonden ruis. De meting geeft dus informatie over spieractiviteit; voor de diagnose blijft het volledige klachtenonderzoek nodig. ^[11]

Gerwin en collega’s onderzochten in 2020 kleine weefselmonsters uit de trapezius, de grote spier tussen nek en schouder. Zulke monsters heten biopten. Ze waren afkomstig van 28 vrouwen, van wie veertien spierpijn hadden. Onder de microscoop zagen de onderzoekers op sommige plekken sterk verkorte sarcomeren, ook bij deelnemers zonder spierpijn. ^[10]

In een afzonderlijk experiment bij muizen en ratten verhoogden onderzoekers de prikkeloverdracht naar de spier. Daarbij ontstonden contractieknopen, voelbare gespannen banden en korte plaatselijke spiertrekkingen. Dit soort dieronderzoek maakt het mogelijk om onderdelen van het ontstaansmechanisme gericht te onderzoeken. ^[17]

Met een heel dun meetnaaldje verzamelden Shah en collega’s kleine monsters met stoffen uit de vloeistof rond spiervezels. Deze methode heet microdialyse. De kleine studies vonden verschillen tussen actieve, latente en afwezige triggerpoints in zuurgraad en in stoffen die betrokken zijn bij pijn en ontstekingsreacties. In vervolgonderzoek waren er ook verschillen op afstand van de pijnlijke spier. ^[12][14]

Deze stoffen helpen cellen met elkaar te communiceren. In het verklaringsmodel worden veranderingen in die omgeving verbonden met spieractiviteit en de gevoeligheid van zenuwuiteinden. Verschillende processen kunnen elkaar zo beïnvloeden. Dat helpt begrijpen waarom myofasciale pijn op meerdere manieren wordt onderzocht. ^[9]

Echografie maakt weefsel zichtbaar met geluidsgolven. Elastografie is een meetmethode die laat zien hoe stijf het weefsel is. Sikdar en collega’s beschreven plaatselijke verschillen rond onderzochte triggerpoints. Ballyns en collega’s onderzochten bij 44 mensen met nekpijn ook de lokale bloedstroom. Zij vonden verschillen tussen actieve, latente en normaal aanvoelende plaatsen. ^[13][18]

Metingen kunnen ook veranderingen na behandeling volgen. Een onderzoek volgde 48 mensen met chronische myofasciale pijn vóór en na dry needling. De drukgevoeligheid en met elastografie gemeten weefseleigenschappen veranderden. Er was geen willekeurig toegewezen onbehandelde vergelijkingsgroep. Voor de vergelijking met andere behandelingen zijn de gecontroleerde studies in het volgende deel van belang. ^[19]

Bindweefsel bevat gevoelszenuwen. Onderzoek naar deze zenuwen en naar prikkeling van de rugfascia laat zien dat het weefsel pijnsignalen kan afgeven en uitstraling kan oproepen. Dat helpt verklaren waarom bij myofasciale klachten ook het weefsel rond een spier aandacht krijgt. ^[15][5]

Bij het draaien van een naald kan het omliggende bindweefsel mee bewegen. Onderzoekers maten bij zestig mensen hoeveel kracht nodig was om de naald daarna uit het weefsel te trekken. Deze studie naar acupunctuurnaalden toont de mechanische wisselwerking tussen naald en weefsel. Of een behandeling klachten vermindert, moet apart worden onderzocht. ^[20]

Een houding verandert de manier waarop spieren een taak uitvoeren. Onderzoeken naar computerwerk meten bijvoorbeeld veranderingen in trapeziusactiviteit, schouderbladpositie en pijngevoeligheid. Zulke metingen worden samen met je klachten en bewegingsonderzoek beoordeeld; een foto van je houding verklaart niet op zichzelf waar je pijn vandaan komt. ^{[21] [25]}

Een bruikbaar oefenplan sluit aan op activiteiten die voor jou belangrijk zijn. Voor de één is dat langer kunnen werken, voor de ander tillen, sporten of prettig slapen. De opbouw wordt afgestemd op je mogelijkheden en reactie op belasting. ^[24]

Onderzoekers volgden 45 vrouwelijke studenten tijdens verschillende momenten in het studiejaar. Van hen hadden 29 myofasciale kaakpijn en 16 geen klachten. Tijdens een tentamenperiode waren de kauwspieren gevoeliger voor druk en was er meer angst. De groep met kaakpijn meldde in die periode ook meer pijn. Zo laat het onderzoek zien dat dagelijkse spanning kan samenhangen met veranderingen in spiergevoeligheid, ook bij mensen die vooraf geen pijnklachten hadden. ^[22]

Bekijk groter

Ook een milde vorm van een te traag werkende schildklier kan samengaan met spierklachten. In het besproken onderzoek kwamen krampen en spierzwakte vaker voor. Bij deze milde vorm is een regelhormoon in het bloed, TSH, verhoogd terwijl de hoeveelheid vrij schildklierhormoon, vrij T4, normaal is. Dat heet subklinische hypothyreoïdie. Je huisarts beoordeelt of klachten en bloedonderzoek hierbij passen; spierpijn alleen zegt dit niet. ^[26]

Ook een vastgesteld voedingstekort kan aandacht vragen. Onderzoek naar vitamine D bij fibromyalgie en chronische spier- en gewrichtspijn laat mogelijke voordelen zien, vooral bij mensen met een tekort. Dat maakt supplementen geen standaardbehandeling voor ieder triggerpoint. Bij passende klachten of risicofactoren bespreek je met je huisarts of verder onderzoek zinvol is. ^[27]

Een behandelplan kan gerichte spierbehandeling combineren met oefenen, herstel en begeleiding bij dagelijkse activiteiten. Bij chronische spier- en gewrichtspijn is beweging een belangrijk onderdeel: je werkt aan lichamelijke mogelijkheden én aan vertrouwen in wat je weer kunt doen. Zo krijgt de verbetering uit de behandelkamer een plaats in je dagelijks leven. ^{[24] [16]}

In het onderzoek van Cerezo-Téllez en collega's hadden alle 130 deelnemers nekpijn die al langere tijd bestond, zonder dat één specifieke aandoening de klachten verklaarde. Zij hadden actieve triggerpoints in de nekspieren. De helft kreeg dry needling plus rekken, de andere helft alleen rekken. Er waren vier behandelsessies verspreid over twee weken. ^[29]

De combinatiegroep verbeterde meer in pijn, drukgevoeligheid, beweeglijkheid, kracht en ervaren beperkingen. Die verschillen werden ook tijdens de follow-up tot zes maanden gevonden. Dit ondersteunt deze combinatie bij de onderzochte nekklachten; de studie voorspelt niet hoeveel behandelingen een individuele patiënt nodig heeft. ^[29]

Een onderzoek bij 94 mensen met langdurige nekpijn bij bewegen of belasten vergeleek twee sessies dry needling met behandeling van triggerpoints met de handen, bijvoorbeeld met gerichte druk. Beide groepen bereikten vergelijkbare verbeteringen in pijn, dagelijks functioneren en beweeglijkheid tot twee weken later. Na dry needling was wel meer druk nodig voordat die pijnlijk werd: de gemeten drukpijndrempel steeg sterker. ^[8]

In een andere studie met 77 mensen met nekpijn werd dry needling toegevoegd aan manuele therapie en oefeningen, en vergeleken met een schijnbehandeling naast hetzelfde programma. Beide groepen verbeterden; dry needling gaf hier geen extra winst tot een jaar later. Daarom stemmen we de keuze af op je klachten, voorkeur en reactie op behandeling. ^[33]

Een naald prikkelt spierweefsel en zenuwen. Onderzoekers meten daarom wat er in de behandelde spier verandert en hoe het zenuwstelsel reageert: bijvoorbeeld elektrische spierreacties, reflexen en beweeglijkheid. ^[34]

In 2025 werd dit onderzocht bij 17 volwassenen met latente triggerpoints in de kuit: plekken die geen spontane pijnklachten gaven. Na dry needling was een elektrische reactie van de behandelde spier tijdelijk kleiner. Na 72 uur was die weer op het niveau van vóór de behandeling. Ook een remmende reflex in een andere kuitspier veranderde, terwijl de enkel verder kon bewegen. ^[34]

Deze metingen laten zien dat de reactie verder kan gaan dan de aangeprikte plek. Deelnemers hadden geen bekende neurologische of orthopedische aandoening. Pijn en dagelijks functioneren worden daarnaast onderzocht in klinische studies zoals hierboven. ^{[34] [28]}

Een overzicht van zes onderzoeken vond direct na de behandeling gemiddeld meer pijnvermindering wanneer een twitch was opgewekt. Bij latere kortetermijnmetingen werd dat verschil niet gevonden, evenmin als een duidelijk verschil in beperkingen. De twitch is een bekende reactie tijdens het needlen, maar geen vereiste voor herstel. ^[32]

Dry needling is één van de mogelijkheden voor spierklachten. Oefenen en manuele technieken kunnen eveneens onderdeel zijn van de aanpak. De keuze hangt af van het onderzoek, de bereikbaarheid van de spier, je voorkeuren en de behandeling die je verdraagt. Bij nekpijn laat vergelijkend onderzoek zien dat manuele triggerpointtherapie en needling vergelijkbare verbeteringen kunnen geven in wat mensen dagelijks kunnen doen. ^{[16] [8]}

Het aantal sessies wordt afgestemd op je klacht en de vooruitgang. Spreek concrete doelen af, zoals je hoofd makkelijker draaien, langer kunnen werken of weer sporten. Na enkele behandelingen beoordeel je samen of er voldoende verbetering is. Als dat uitblijft, worden de beoordeling en het behandelplan opnieuw bekeken. ^[16]

Na het aanprikken bespreek je hoe je de spier weer rustig kunt bewegen. Het gaat om bewegingen die je goed kunt uitvoeren en een opbouw die past bij je reactie. Je oefent daarmee bijvoorbeeld weer draaien, reiken, tillen of lopen, afhankelijk van je klacht. Het thuisprogramma sluit aan op wat je in het dagelijks leven nodig hebt. ^{[16] [24]}

Lichte oefeningen na dry needling zijn ook onderzocht. In een studie bij 90 mensen met schouderpijn gaf een korte reeks lichtbelaste schouderoefeningen minder napijn na 24 en 48 uur dan een schijnbehandeling of geen extra behandeling. Er was geen extra verbetering in de oorspronkelijke schouderpijn en dagelijkse beperkingen door deze nazorg. De oefeningen werden in deze studie dus beoordeeld op het verminderen van de tijdelijke napijn. ^[36]

Krijg je na de behandeling nieuwe benauwdheid of pijn op de borst, laat dit dan direct medisch beoordelen en vertel dat je dry needling hebt gehad. Zulke klachten kunnen ook pas later ontstaan. ^[37]

Bij aanhoudende pijn kunnen zorgen over bewegen invloed krijgen op wat je doet. Een passende opbouw helpt je opnieuw ervaren welke activiteiten haalbaar zijn. Daarbij tellen naast kracht en conditie ook je doelen, voorkeuren en vertrouwen in beweging. ^[24]

Begin bij een activiteit die voor jou belangrijk is en waarvan je samen kunt beoordelen hoeveel nu haalbaar is. Een concreet doel kan zijn dat je weer een bepaalde wandeling maakt of een deel van je werk makkelijker uitvoert. Bespreek hoe je reageert en pas de opbouw daarop aan. Zo werk je aan bewegen én aan vertrouwen in wat je lichaam aankan. ^[24]

Een studie bij 250 mensen met chronische spier- en gewrichtspijn én depressie onderzocht zes zelfmanagementsessies als aanvulling op behandeling met antidepressiva. Dit gecombineerde programma vergrootte het vertrouwen in omgaan met klachten; deelnemers gingen ook meer oefenen en ontspanning toepassen. Het ondersteunt aandacht voor praktische vaardigheden binnen een breder behandelplan. ^[39]