Pronator quadratus
M. pronator quadratus
Ook bekend als: vierkante pronator, vierkante inwaartsdraaier.
In het kort
Pronator quadratus heeft een eigen peesverloop en functie binnen de voorzijde van de onderarm.
Anatomie
De vierkante pronator ligt diep aan de voorzijde van de onderarm, vlak boven de pols. De oppervlakkige laag verbindt de distale voorzijde van de ellepijp grotendeels dwars met die van het spaakbeen. De diepe laag heeft schuiner verlopende bundels en verbindingen bij het distale radio-ulnaire gewricht. In dissecties zijn meerdere bundelvormen en een distale verbinding naar het gebied van de ulnaire styloïd beschreven. De voorste interossale zenuw, een tak van de medianuszenuw, verzorgt de spier. PQ eindigt op de onderarmbotten en het aangrenzende gewrichtsgebied, niet op de hand of vingers.
Functie
Draait de onderarm naar handpalm omlaag bij verschillende elleboogstanden en helpt het distale gewricht tussen spaakbeen en ellepijp stabiliseren. Een verband tussen spierdikte en grijpkracht in onderzoek bewijst niet dat dikker, stijver of pijnlijker weefsel de oorzaak van handklachten is.
Pijn & uitstraling
De afgebeelde kaart komt uit experimenteel pijnonderzoek bij 35 gezonde mannen: pijn werd met een hypertonische zoutoplossing in PQ opgewekt. Een beschreven baan loopt langs de binnenzijde van de onderarm naar de binnenste elleboog en de pink. Een ander gebied omvat de distale voor- en achterzijde van de onderarm en middel- en ringvinger. De patronen verschilden tussen deelnemers. Dit is geen vast klinisch triggerpointpatroon, geen frequentie van PQ-klachten onder patiënten en geen aparte kaart voor de oppervlakkige en diepe laag.
Symptomen & beperkingen
- Diepe pijn in de distale onderarm kan gepaard gaan met pijn rond pols of vingers.
- Het klachtenpatroon kan op een zenuwverdeling lijken zonder daarmee een zenuwdiagnose te bevestigen.
Belasting & onderhoudende factoren
Samen met pronator teres wordt hij belast bij snelle, krachtige pronatie en herhaald draaien.
Epidemiologie & onderzoek
Hwang et al. onderzochten 35 gezonde mannen met een hypertoon-zoutinspuiting. De percentages beschrijven opgewekte pijngebieden, niet hoeveel mensen klinische triggerpoints hebben.
Klinische context
C8-T1-radiculaire klachten en ulnaire of mediane zenuwproblemen kunnen op het experimentele pijnpatroon lijken.
Zelfzorg bij pronator quadratus
Polsbuigers, vingerbuigers en pronatoren werken samen tijdens grijpen en draaien. De passende rekrichting verschilt per spier en klacht. Begin met een kleine actieve beweging die bij de functie van de betreffende spier past, zonder het hele gebied tegelijk op spanning te trekken.
Houd de elleboog gebogen en gesteund en draai de handpalm rustig omhoog en omlaag. De beweging oefent de pronatoren samen; je hoeft PQ niet geïsoleerd te voelen. Druk niet diep tussen de onderarmbotten vlak boven de pols. De experimentele pijnkaart is geen aanwijzing waar je thuis hard moet behandelen.
Belasting in je dag aanpassen
Laat de greep tussendoor los bij autorijden, klimmen, tillen of gereedschapswerk. Verdeel zware grijptaken over kortere perioden.
Ondersteun bij zitten niet alleen de onderarm, maar zo nodig ook de pols. Laat de hand niet steeds slap over een harde rand hangen.
Grijpen, openen en draaien zonder kracht
Kies een kleine, rustige beweging die je goed kunt controleren. De uitvoering hieronder is een patiëntvriendelijke startvariant; een persoonlijk oefenplan kan hiervan afwijken.
Steun de arm
Leg de onderarm op tafel en houd de pols comfortabel in het verlengde van de arm.
Kies een rustige beweging
Open en sluit de vingers losjes voor de vingerbuigers. Beweeg de pols klein omhoog en omlaag voor de polsbuigers.
Draai voor de pronatoren
Houd de elleboog gebogen en draai de handpalm rustig naar boven en beneden. Forceer niet met de andere hand.
Begin met 5 herhalingen van de passende beweging. Eventuele druk: 15 tot 30 seconden licht contact. De keuze voor kleine actieve bewegingen is een milde aanpassing van de boekoefeningen.
Wanneer stoppen? Stop bij tintelingen, gevoelloosheid of scherpe pijn in onderarm of hand. Rek hoort geen zenuwsensaties op te roepen.
Zelfmassage: wat past hier?
Lichte handdruk kan op het zachte spierdeel aan de palmzijde van de onderarm. Blijf weg van de elleboogplooi en de polstunnel. De diepere buigers en pronator quadratus zijn niet betrouwbaar afzonderlijk zelf bereikbaar.
Het effect beoordelen en verder opbouwen
Kies eerst één aanpassing of oefening. Vergelijk daarna een gewone activiteit die voor jou lastig was, en kijk ook hoe het later op de dag en de volgende ochtend gaat. Een tijdelijke prettige sensatie is niet hetzelfde als herstel van de belastbaarheid.
Gaat het goed, bouw dan één onderdeel tegelijk op: iets vaker bewegen, iets verder bewegen of later wat meer weerstand. Worden klachten duidelijk erger, verminder dan de belasting en bespreek wat er gebeurt. Blijf je beperkt in dagelijkse activiteiten, laat dan ook andere mogelijke oorzaken onderzoeken.
Hulp bij jouw spierklachten
Herken je klachten en wil je weten wat in jouw situatie past? Bespreek je klachten, beweging en belasting met een fysiotherapeut.
Bekijk onze praktijk en fysiotherapeuten · Meer over myofasciale pijn · Uitleg over dry needling
Bronnen en verdieping
Uitgegeven door Fysio Family. De informatie is bedoeld om klachten en mogelijke samenhang te begrijpen. Een pijnpatroon alleen stelt geen diagnose.
Onderzoek
- Hwang et al. (2005) — Referred pain pattern of the pronator quadratus muscle
Experimenteel pijnonderzoek
Bij 35 gezonde mannen werd pijn met hypertoon zout opgewekt in de pronator quadratus. De verdeling van uitstralingsgebieden is een experimenteel pijnpatroon en geen frequentie van klinische triggerpoints.
- Sakamoto et al. (2015) — An anatomic study of the structure and innervation of the pronator quadratus muscle
Anatomisch dissectieonderzoek
De oorspronkelijke studie omvat 46 onderarmen uit 26 donoren en beschrijft variabele bundels in beide lagen en hun zenuwvoorziening. Het boek noemt bij een deelbevinding 40 onderarmen. Anatomische variatie en een veronderstelde stabiliserende functie zijn geen bewijs voor een afzonderlijk pijnpatroon per laag.
Anatomie, pijnpatronen en zelfzorg: bronverwijzingen
Travell, Simons & Donnelly’s Myofascial Pain and Dysfunction, 4e editie.
- In het kort: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1147.
- Anatomie: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1147.
- Functie: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1152.
- Pijn en uitstraling: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1157.
- Klachten: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1157.
- Belasting: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1161.
- Onderzoek: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1157.
- Klinische context: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1163.
- Zelfzorg bij pronator quadratus: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1167, 1168, 1169, 1170.
- Belasting in je dag aanpassen: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1167, 1168, 1169, 1170.
- Grijpen, openen en draaien zonder kracht: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1167, 1168, 1169, 1170.
- Zelfmassage: wat past hier?: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1167, 1168, 1169, 1170.
- Het effect beoordelen en verder opbouwen: Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1167, 1168, 1169, 1170.
- Illustratie 1: Figuur 38.2E — pronator quadratus. Het afgebeelde uitstralingspatroon is gebaseerd op experimenteel opgewekte pijn. Donnelly, hoofdstuk 38, bronp. 1156.