Puborectalis
M. puborectalis
Ook bekend als: puborectale slinger.
In het kort
Puborectalis is de slinger rond het rectum binnen het pubische deel van levator ani. Hij werkt nauw samen met de uitwendige anale sluitspier.
Anatomie
Vormt een U-vormige slinger vanaf de achterzijde van beide schaambeenderen om de achterzijde van de anorectale overgang. De slinger is aan de voorkant open en is dus iets anders dan een volledig gesloten anale sluitspierring. Hij ligt hoger dan de oppervlakkige uitwendige anale sluitspier en werkt er nauw mee samen. Sommige bronnen behandelen hem als deel van pubococcygeus, andere als een afzonderlijke component van de levator ani.
Functie
Helpt de hoek tussen endeldarm en anaal kanaal en daarmee de continentie regelen. Bij ontlasting is gecoördineerd loslaten nodig. Steeds harder aanspannen of persen is geen algemene oplossing voor moeite met ontlasten; de coördinatie kan juist het probleem zijn.
Pijn & uitstraling
De geraadpleegde literatuur beschrijft een overlappend groepspatroon naar de urogenitale streek, het perineum en soms boven het schaambeen. De afbeelding onderscheidt niet betrouwbaar welke afzonderlijke spier verantwoordelijk is. Pijn bij plassen of seks, aandrang of een drukkend gevoel kunnen meerdere oorzaken hebben; een herkenbare plek is geen spierdiagnose. Daarnaast kan pijn rond de anorectale overgang overlappen met andere bekkenbodemklachten.
Symptomen & beperkingen
- Pijn bij zitten of defecatie kan bij levatorbetrokkenheid voorkomen.
- De klachten zijn niet specifiek voor puborectalis en moeten worden onderscheiden van defecatiestoornissen en anale aandoeningen.
Belasting & onderhoudende factoren
Belasting, langdurig zitten, toiletgewoonten, eerdere klachten en spanning kunnen meespelen, maar zijn geen bewijs voor een plaatselijk vastzittende spier. De rol van de bekkenbodem wordt samen met lichamelijke en andere klachten beoordeeld.
Epidemiologie & onderzoek
De geraadpleegde literatuur biedt voor deze afzonderlijke structuur geen betrouwbare algemene triggerpointprevalentie. Onderzoeken bij geselecteerde mensen met chronische bekkenpijn beschrijven overlap van klachten en drukgevoelige plekken; die percentages gelden niet voor iedereen met bekkenklachten.
Klinische context
Afhankelijk van de klacht zijn onder meer urinewegen, darm en anus, gynaecologische oorzaken, zenuwgevoeligheid, huid en stuit relevant. Pijnlokalisatie alleen onderscheidt deze oorzaken niet. Nieuwe problemen met plassen, continentie of gevoel rond het kruis vragen directe beoordeling.
Zelfzorg bij puborectalis
Bekkenbodemspieren werken samen bij steun, plassen, ontlasting en seksuele functies. Een pijnlijke bekkenbodem kan te gespannen zijn, maar pijn alleen zegt niet of meer kracht of juist ontspanning nodig is. Laat je individueel beoordelen voordat je inwendige zelfbehandeling overweegt.
Neem tijd voor toiletgang zonder hard te persen of de adem vast te zetten. Bespreek terugkerende problemen met ontlasten; een ontspannings- of coördinatieprobleem vraagt andere begeleiding dan een krachttekort.
Belasting in je dag aanpassen
Onderbreek langdurig zitten en zoek een comfortabele drukverdeling. Bij stuitpijn kan afwisselen tussen zitten en staan prettiger zijn.
Let op onbewust aanspannen van buik, billen en bekkenbodem tijdens concentreren. Krachtig blijven knijpen is geen algemene oplossing voor bekkenpijn.
Ontspannen met rustige ademhaling
Kies een kleine, rustige beweging die je goed kunt controleren. De uitvoering hieronder is een patiëntvriendelijke startvariant; een persoonlijk oefenplan kan hiervan afwijken.
Neem een comfortabele houding
Lig op de rug met knieën gesteund of op de zij met een kussen tussen de benen.
Adem rustig
Laat de onderste ribben en buik vanzelf meebewegen. Forceer de ademhaling niet.
Laat spanning los
Ontspan kaak, buik en billen. Probeer de bekkenbodem niet omlaag te persen en knijp niet herhaald om te testen of het lukt.
Begin met 5 rustige ademhalingen in een comfortabele houding. Dit is een ontspanningsmoment, geen afzonderlijke behandeling van één bekkenbodemspier.
Wanneer stoppen? Stop als de bekkenpijn toeneemt. Bespreek pijn bij plassen, ontlasting of seks. Niet kunnen plassen, nieuw verlies van blaas- of darmcontrole of gevoelsverlies rond het kruis vraagt direct medische hulp.
Zelfmassage: wat past hier?
Geen inwendige druk-, rek- of wandtechnieken zonder een persoonlijk plan van een bekkenfysiotherapeut of andere bevoegde behandelaar. Zulke technieken vragen begeleiding en zijn geen algemene thuisinstructie. Gebruik ook uitwendig geen harde bal op het perineum.
Het effect beoordelen en verder opbouwen
Kies eerst één aanpassing of oefening. Vergelijk daarna een gewone activiteit die voor jou lastig was, en kijk ook hoe het later op de dag en de volgende ochtend gaat. Een tijdelijke prettige sensatie is niet hetzelfde als herstel van de belastbaarheid.
Gaat het goed, bouw dan één onderdeel tegelijk op: iets vaker bewegen, iets verder bewegen of later wat meer weerstand. Worden klachten duidelijk erger, verminder dan de belasting en bespreek wat er gebeurt. Blijf je beperkt in dagelijkse activiteiten, laat dan ook andere mogelijke oorzaken onderzoeken.
Hulp bij jouw spierklachten
Herken je klachten en wil je weten wat in jouw situatie past? Bespreek je klachten, beweging en belasting met een fysiotherapeut.
Bekijk onze praktijk en fysiotherapeuten · Meer over myofasciale pijn · Uitleg over dry needling
Bronnen en verdieping
Uitgegeven door Fysio Family. De informatie is bedoeld om klachten en mogelijke samenhang te begrijpen. Een pijnpatroon alleen stelt geen diagnose.
Onderzoek
- Anderson et al. (2009) — overlappende pijnlocaties bij mannen met chronische bekkenpijn
Primair onderzoek
72 geselecteerde mannen; druk op verschillende interne en externe plekken kon dezelfde klachten oproepen. Geen unieke diagnosekaart of algemene populatieprevalentie.
- EAU — behandeling van chronische bekkenpijn
Richtlijn
Individuele, meervoudige aanpak; gespecialiseerde bekkenfysiotherapie en ontspanning kunnen onderdeel zijn. Geen algemene aanwijzing dat dry needling de beste behandeling is.
Anatomie, pijnpatronen en zelfzorg: bronverwijzingen
Travell, Simons & Donnelly’s Myofascial Pain and Dysfunction, 4e editie.
- In het kort: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1566.
- Anatomie: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1566.
- Functie: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1574.
- Pijn en uitstraling: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1577.
- Klachten: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1577.
- Belasting: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1591.
- Onderzoek: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1594.
- Klinische context: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1578.
- Zelfzorg bij puborectalis: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1596, 1597, 1598.
- Belasting in je dag aanpassen: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1596, 1597, 1598.
- Ontspannen met rustige ademhaling: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1596, 1597, 1598.
- Ontspannen met rustige ademhaling: Thuisarts — wanneer hulp zoeken bij rugpijn
- Zelfmassage: wat past hier?: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1596, 1597, 1598.
- Het effect beoordelen en verder opbouwen: Donnelly, hoofdstuk 52, bronp. 1596, 1597, 1598.