Adductor longus
M. adductor longus
Ook bekend als: lange dijaanvoerder.
In het kort
De lange dijaanvoerder ligt oppervlakkig aan de binnenzijde van het bovenbeen. Longus en brevis hebben een overlappend beschreven pijnpatroon, maar hun aanhechtingen en diepte verschillen duidelijk.
Anatomie
Een oppervlakkige driehoekige spier aan de voor-binnenzijde van het bovenbeen. Hij begint met een relatief smalle pees op het schaambeen, naast en onder de schaambeenverbinding, en spreidt naar de middelste achterste botlijn van het bovenbeen: de linea aspera. Hij eindigt op het femur en kruist de knie niet. Onder hem ligt adductor brevis. De proximale pees heeft verbindingen met het kapsel rond de schaambeenverbinding en de buikwandfascie. In dissectieonderzoek was de overdracht van spanning via die verbindingen variabel; dit bewijst geen vaste buik-liespijnketen.
Functie
Brengt het bovenbeen naar binnen en kan helpen de heup buigen, afhankelijk van de heupstand. Tijdens lopen en sport werkt hij samen met andere spieren om het been en bekken te sturen. Een EMG-studie bij veertig gezonde mannelijke voetballers vond grote verschillen in activiteit tussen adductieoefeningen. Hoge spieractiviteit maakt een oefening nog niet geschikt als beginbeweging bij pijn en bewijst geen triggerpointdiagnose.
Pijn & uitstraling
De geraadpleegde literatuur gebruikt één gedeeld patroon voor adductor longus en brevis en maakt op basis van de pijnkaart geen betrouwbaar onderscheid tussen beide. De kernen liggen hoog aan de voor-binnenzijde bij de lies en aan de binnenzijde van de knie. Mogelijke uitbreiding loopt langs de binnenzijde van het bovenbeen en soms verder langs het scheenbeen. Proximale gevoelige spiergebieden worden vaker met de liesregio verbonden, distale gebieden vaker met knie/onderbeen; dit is geen absolute regel. De aangehaalde klinische beschrijvingen verschillen, onder meer over uitbreiding onder de knie. Heupgewricht, pezen, schaambeen, liesbreuk en zenuwen kunnen overlappende klachten geven.
Symptomen & beperkingen
- Diepe liespijn bij lopen of belasten met een draaiende beweging.
- Pijn bij het naar buiten brengen van het bovenbeen; de klacht kan in rust veel geringer zijn.
Belasting & onderhoudende factoren
Een onverwacht naar buiten glijden van het been, afremmen bij sport en krachtige heupadductie kunnen de aanvoerders overbelasten. Voor longus is vooral de combinatie van gewicht dragen en draaien relevant; de geraadpleegde literatuur geeft geen individuele risicopercentages.
Epidemiologie & onderzoek
De geraadpleegde literatuur geeft geen afzonderlijke prevalentie van triggerpoints voor deze spier. Cijfers voor de spiergroep of voor patiënten met een bepaald pijnsyndroom mogen niet als een spier-specifiek bevolkingscijfer worden gelezen.
Klinische context
Liespijn kan ontstaan uit spier- of peesletsel, het heupgewricht, een liesbreuk, zenuwen of andere bekkenstructuren. Bij onderzochte sporters met langdurige adductorgerelateerde liespijn gaf een programma voor kracht en coördinatie vaker pijnvrije sporthervatting dan fysiotherapie zonder actieve training. Dat onderzoek van Hölmich en collega’s betrof geen afzonderlijke triggerpointdiagnose en vergeleek niet met dry needling. Alleen rekken of drukken is dus geen vanzelfsprekend volledig behandelplan.
Zelfzorg bij adductor longus
De adductoren brengen het bovenbeen naar de middellijn en helpen bij heupcontrole. Gracilis kruist daarnaast de knie, waardoor een oefening met gebogen knie deze spier anders belast. Liespijn kan ook uit gewricht, pees of andere structuren komen.
Laat vanuit ruglig met gebogen knieën één knie een klein stukje naar buiten bewegen, met steun onder de buitenzijde zoals op de afbeelding. Houd het bekken rustig en adem door. Druk niet diep in de liesplooi of op de schaambeenaanhechting. Rustige beweging is een start; voor terugkeer naar sport is vaak geleidelijke opbouw van kracht en coördinatie nodig, passend bij de beoordeelde klacht. De beweging hoort mild te blijven; adem normaal door en gebruik het kussen als steun, niet om verder te duwen.
Belasting in je dag aanpassen
Wissel lang zitten met gekruiste benen af met beide voeten op de grond en korte wandelingen.
Bouw zijwaartse sportbewegingen, schoppen en grote passen geleidelijk op. In zijligging kan steun tussen de knieën prettig zijn.
De gebogen knie rustig naar buiten
Kies een kleine, rustige beweging die je goed kunt controleren. De uitvoering hieronder is een patiëntvriendelijke startvariant; een persoonlijk oefenplan kan hiervan afwijken.
Ga op de rug liggen
Buig beide knieën en zet de voeten op de ondergrond.
Ondersteun één been
Leg een hand of kussen aan de buitenzijde van één knie en laat de knie langzaam een klein stukje naar buiten bewegen.
Kom terug
Breng het been rustig terug zonder het bekken mee te draaien. De binnenzijde van het bovenbeen mag licht rekken, niet scherp pijn doen.
Begin met 3 tot 5 kleine bewegingen per kant. Voor gracilis is dit vooral een rustige heupbeweging; door de gebogen knie ontstaat geen volledige gracilisrek.
Wanneer stoppen? Stop bij scherpe liespijn, een voelbare pijnlijke zwelling of pijn die niet bij bewegen past. Laat klachten na een plotselinge sportblessure beoordelen.
Zelfmassage: wat past hier?
Masseer hooguit licht het bereikbare midden van de binnenzijde van het bovenbeen. Druk niet diep in de lies of tegen een pijnlijke aanhechting. Een harde foamroller is geen noodzakelijke stap.
Het effect beoordelen en verder opbouwen
Kies eerst één aanpassing of oefening. Vergelijk daarna een gewone activiteit die voor jou lastig was, en kijk ook hoe het later op de dag en de volgende ochtend gaat. Een tijdelijke prettige sensatie is niet hetzelfde als herstel van de belastbaarheid.
Gaat het goed, bouw dan één onderdeel tegelijk op: iets vaker bewegen, iets verder bewegen of later wat meer weerstand. Worden klachten duidelijk erger, verminder dan de belasting en bespreek wat er gebeurt. Blijf je beperkt in dagelijkse activiteiten, laat dan ook andere mogelijke oorzaken onderzoeken.
Hulp bij jouw spierklachten
Herken je klachten en wil je weten wat in jouw situatie past? Bespreek je klachten, beweging en belasting met een fysiotherapeut.
Bekijk onze praktijk en fysiotherapeuten · Meer over myofasciale pijn · Uitleg over dry needling
Bronnen en verdieping
Uitgegeven door Fysio Family. De informatie is bedoeld om klachten en mogelijke samenhang te begrijpen. Een pijnpatroon alleen stelt geen diagnose.
Onderzoek
- Davis et al. (2012) — peesverbindingen van longus, brevis en gracilis
Primair onderzoek
Beide benen van tien oudere donoren; peesverbindingen en intramusculaire pezen onderzocht. Anatomische samenhang, geen bewijs voor één gezamenlijke triggerpointkaart.
- Norton-Old et al. (2013) — verbinding tussen adductor longus en rectusschede
Primair onderzoek
Tien donoren anatomisch, zeven mechanisch onderzocht; verbindingen aanwezig maar variabele spanningsoverdracht. Geen bewijs voor een vaste klinische fasciale pijnketen.
- Serner et al. (2014) — spieractiviteit bij adductieoefeningen
Primair onderzoek
Veertig gezonde mannelijke voetballers, acht oefeningen, sterk uiteenlopende EMG-intensiteit. Een intensieve Copenhagen-oefening is geen algemene startoefening bij liespijn.
- Hölmich et al. (1999) — actieve training bij langdurige adductorgerelateerde liespijn
Primair onderzoek
Gerandomiseerd onderzoek bij 68 sporters: een programma voor kracht/coördinatie gaf vaker pijnvrije sporthervatting dan fysiotherapie zonder actieve training. Betreft beoordeelde adductorgerelateerde liespijn, geen afzonderlijke triggerpointdiagnose of vergelijking met dry needling.
Anatomie, pijnpatronen en zelfzorg: bronverwijzingen
Travell, Simons & Donnelly’s Myofascial Pain and Dysfunction, 4e editie.
- In het kort: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1837.
- Anatomie: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1837.
- Functie: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1843.
- Pijn en uitstraling: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1850.
- Klachten: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1854.
- Belasting: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1863.
- Onderzoek: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1867.
- Klinische context: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1867.
- Zelfzorg bij adductor longus: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1870, 1871, 1872, 1873.
- Belasting in je dag aanpassen: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1870, 1871, 1872, 1873.
- De gebogen knie rustig naar buiten: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1870, 1871, 1872, 1873.
- Zelfmassage: wat past hier?: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1870, 1871, 1872, 1873.
- Het effect beoordelen en verder opbouwen: Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1870, 1871, 1872, 1873.
- Illustratie 1: Adductor longus van het schaambeen naar de achterste botlijn van het femur; brevis en magnus liggen dieper. Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1839.
- Illustratie 2: Gedeeld bronpatroon van adductor longus en brevis: lies en binnenknie, met mogelijke uitbreiding langs binnenbovenbeen en scheenbeen. Donnelly, hoofdstuk 59, bronp. 1852.