Abductor digiti minimi (voet)
M. abductor digiti minimi pedis
Ook bekend als: kleine-teenafvoerder, abductor digiti quinti pedis.
In het kort
Deze spier vormt de laterale rand van de oppervlakkige voetzool en eindigt aan de kleine teen. Zijn beschreven pijn ligt distaal bij de bal van die teen.
Anatomie
Loopt langs de buitenrand van de voetzool van het hielbeen en de voetzoolplaat naar de buitenkant van de basis van het eerste kootje van teen 5. Dit is langer dan de korte kleine-teenbuiger, die bij het vijfde middenvoetsbeen begint.
Functie
Ondanks de naam buigt de spier de kleine teen volgens de geraadpleegde literatuur vooral in het MTP-gewricht en abduceert hij hem minder sterk. Hij werkt mee aan de laterale steun van de voet.
Pijn & uitstraling
De bronkern ligt onder het kopje van het vijfde middenvoetsbeen, vlak vóór de kleine teen. Mogelijke uitbreiding loopt over de buitenste distale voorvoet. Hielpijn door een zenuwprobleem is een andere vraag dan deze afgebeelde bronkaart.
Symptomen & beperkingen
- Pijn bij de bal van de kleine teen of laterale voorvoet tijdens staan en lopen.
- Nauwe schoenen of een drukgevende zool kunnen het gebied gevoelig maken.
Belasting & onderhoudende factoren
Te korte of nauwe schoenen, stijve zolen, teen- of voettrauma en ongebruikelijke belasting op een ongelijke ondergrond worden in de geraadpleegde literatuur genoemd. Deze factoren zijn grotendeels voor de intrinsieke voetspieren samen beschreven.
Epidemiologie & onderzoek
De geraadpleegde literatuur benadrukt dat er weinig gepubliceerde studies naar de verwijzingspatronen van intrinsieke voetspieren zijn. Voor deze spier wordt geen afzonderlijke bevolkingsprevalentie van triggerpoints gegeven.
Klinische context
Gewrichts- of peespathologie, een stressfractuur, zenuwirritatie, neuropathie en vaatproblemen kunnen voetpijn veroorzaken. Drukpijn of een getekend verwijzingspatroon stelt de oorzaak niet zelfstandig vast. Ook lokale drukplekken, vijfde-metatarsaalletsel en laterale plantaire zenuwproblemen zijn relevant.
Zelfzorg bij abductor digiti minimi (voet)
De kleine voetspieren sturen de tenen en helpen de voet tijdens staan en lopen aanpassen. Ze werken samen met de lange spieren uit het onderbeen. Een oefening kan die samenwerking trainen, maar isoleert niet elk klein spiertje afzonderlijk.
Geef de kleine teen ruimte in de schoen. Spreid de tenen een klein stukje en ontspan; de kleine teen hoeft niet los van alle andere tenen te bewegen. Begin met vijf rustige herhalingen. Vermijd hard rollen op de buitenrand of onder het vijfde middenvoetskopje wanneer die plek pijnlijk is.
Belasting in je dag aanpassen
Kies schoenen waarin de tenen zowel in de lengte als in de breedte ruimte hebben. Een knellende teenbox kan oefenen onnodig onprettig maken.
Bouw een verandering in loopafstand, ondergrond of schoeisel geleidelijk op. Steunzolen of teenspreiders zijn geen automatische oplossing voor iedere voetklacht.
Voetboog en tenen rustig sturen
Kies een kleine, rustige beweging die je goed kunt controleren. De uitvoering hieronder is een patiëntvriendelijke startvariant; een persoonlijk oefenplan kan hiervan afwijken.
Zet de voet ontspannen neer
Zit op een stoel met hiel en voorvoet op de grond.
Maak de voetboog iets actiever
Probeer de bal van de grote teen heel licht richting hiel te brengen zonder de tenen te krullen. De voet blijft op de ondergrond.
Laat los en spreid
Ontspan volledig en probeer daarna de tenen rustig iets uit elkaar te bewegen. Gebruik weinig kracht.
Begin met 5 korte pogingen van enkele seconden, steeds afgewisseld met volledige ontspanning. Dit is een lichte start voor de voetspieren, geen universeel optimaal oefenschema.
Wanneer stoppen? Stop bij scherpe voorvoetpijn, tintelingen, kramp die aanhoudt of meer pijn bij lopen. Roodheid, warmte, een wond of een plots dikke voet vraagt beoordeling.
Zelfmassage: wat past hier?
Een zachte bal onder de voetzool kan zittend met heel weinig lichaamsgewicht kort worden gebruikt. Druk niet op een pijnlijke botkop, wond of gevoelloos gebied. Bij verminderde voetsensibiliteit, diabetesvoetproblemen of vaatproblemen eerst advies vragen. Gebruik geen harde golfbal of directe ijsdruk als standaardstart.
Het effect beoordelen en verder opbouwen
Kies eerst één aanpassing of oefening. Vergelijk daarna een gewone activiteit die voor jou lastig was, en kijk ook hoe het later op de dag en de volgende ochtend gaat. Een tijdelijke prettige sensatie is niet hetzelfde als herstel van de belastbaarheid.
Gaat het goed, bouw dan één onderdeel tegelijk op: iets vaker bewegen, iets verder bewegen of later wat meer weerstand. Worden klachten duidelijk erger, verminder dan de belasting en bespreek wat er gebeurt. Blijf je beperkt in dagelijkse activiteiten, laat dan ook andere mogelijke oorzaken onderzoeken.
Hulp bij jouw spierklachten
Herken je klachten en wil je weten wat in jouw situatie past? Bespreek je klachten, beweging en belasting met een fysiotherapeut.
Bekijk onze praktijk en fysiotherapeuten · Meer over myofasciale pijn · Uitleg over dry needling
Bronnen en verdieping
Uitgegeven door Fysio Family. De informatie is bedoeld om klachten en mogelijke samenhang te begrijpen. Een pijnpatroon alleen stelt geen diagnose.
Onderzoek
- Gooding et al. (2016) — activiteit tijdens voetoefeningen
Primair onderzoek
MRI na oefeningen: meerdere spieren actief; lumbricales/interossei samen gemeten. Geen bewijs voor geïsoleerde zelftherapie.
Anatomie, pijnpatronen en zelfzorg: bronverwijzingen
Travell, Simons & Donnelly’s Myofascial Pain and Dysfunction, 4e editie.
- In het kort: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2177.
- Anatomie: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2177.
- Functie: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2185.
- Pijn en uitstraling: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2187.
- Klachten: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2190.
- Belasting: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2198.
- Onderzoek: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2187.
- Klinische context: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2201.
- Zelfzorg bij abductor digiti minimi (voet): Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2202, 2203, 2204, 2205, 2206, 2207.
- Belasting in je dag aanpassen: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2202, 2203, 2204, 2205, 2206, 2207.
- Voetboog en tenen rustig sturen: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2202, 2203, 2204, 2205, 2206, 2207.
- Zelfmassage: wat past hier?: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2202, 2203, 2204, 2205, 2206, 2207.
- Het effect beoordelen en verder opbouwen: Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2202, 2203, 2204, 2205, 2206, 2207.
- Illustratie 1: Kleine-teenspreider: pijn onder de buitenste bal bij het vijfde middenvoetskopje. Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2190.
- Illustratie 2: De kleine-teenspreider ligt langs de buitenrand van de voetzool en begint bij de hiel. Donnelly, hoofdstuk 70, bronp. 2190.